Zaman üzerine bir deneme

Zaman, Allah’ın yarattığı, harici vücut giydirilmiş nurani bir kanunu emridir. Akıl, şuur ve hayatı olmamasıyla ruhtan; vücudu harici giydirilmiş olması sebebiyle de diğer kanunu emrilerden ayrılır. Zaman nurani olduğu için baş gözüyle görülmez.

Zaman külli ve umumi; cüzi ve hususi olmak üzere ikiye ayrılır. Cüzi ve hususi zaman, “şeylere” külli ve umumi zamandan verilen pay ve süredir. İnsan suresinin ilk ayetindeki “dehr” külli, “hıyn” ise cüzi zamanı ifade eder.

Her varlık, bu kanunu emriyi kendi boyutunda farklı yaşar. Cinlerin zamanı yaşamaları farklı olduğu gibi meleklerin zamanı yaşamaları da farklıdır. Zaman kanununa bağlanmış her varlık için de bu farklılık söz konusudur.

Bitkilerin zamanı yaşamaları, hayvanların zamanı yaşamaları hep farklıdır. Hatta bu farklılık her bir nevi için de söz konusudur. Arslanların zamanı yaşamaları, kaplanların zamanı yaşamaları, kaplumbağanın zamanı yaşaması, kedinin, farenin zamanı yaşamaları hep farklıdır. Şahin zamanı farklı yaşar, kartal farklı...