Dünya tersine mi döndü!

Geçen haftaki Birleşmiş Milletler Genel Kurulu toplantısı, dünyanın ne kadar değiştiğini açıkça gözler önüne serdi. Özellikle ABD Başkanı Donald Trump ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip...

Geçen haftaki Birleşmiş Milletler Genel Kurulu toplantısı, dünyanın ne kadar değiştiğini açıkça gözler önüne serdi. Özellikle ABD Başkanı Donald Trump ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın art arda yaptıkları konuşmalar çok çarpıcıydı. Trump'ın, yeniden yükselen milliyetçiliğe adeta saygı duruşu niteliğindeki 35 dakikalık konuşması, ulus devletlerin kendi dar çıkarlarını gözeterek birbirleriyle yarıştığına ilişkin tavizsiz dünya görüşünü bir kez daha ortaya koydu. Trump'tan hemen sonra kürsüye çıkan Erdoğan ise karşıt mesajlar vererek, dünyanın bugün karşı karşıya olduğu sorunları çözmek için her zamankinden daha çok birlikte çalışmak zorunda olduğunu söyledi. Bu her açıdan tarihi bir değişimdi. Bir zamanlar işbirliği içinde hareket edilmesini öngören bir dünya düzeninin lideri olan ABD artık tecrit politikalarına yönelirken, eskiden daha içe dönük politikalar izleyen Türkiye, en azından söylem düzeyinde, yüzünü dışarıya dönerek daha küresel bir dünya görüşü benimsiyordu. İdeolojilerin değişimi gibi görünen bu olgunun ardında ne var?

Rollerin bu şekilde değişmesini nasıl değerlendiriyorsunuz?
 
Aslında değişmenin nedeni belli: Trump. Görünen o ki, Trump'ın başkanlığındaki ABD ve buna tepki veren Türkiye’nin rolleri değişmiş bulunuyor. Daha önceleri, ülkeler arası işbirliğine dayanan uluslararası sistemi öne çıkaran bir Amerika vardı. Şimdilerde ise Başkan Trump sadece Amerika’dan söz ediyor. Önceleri genellikle davalarını savunmaya çalışan Türkiye ise, artık BM'ye evrensel bir yönelimle yaklaşıyor ve bu kuruluşu daha etkin bir örgüt haline getirmek için ne tür değişikliklerin gerekli olduğunu tartışmaya açıyor. Bu durum geçmişle tam bir tezat oluşturmaktadır; ve Trump'ın göreve gelmesinin bir sonucudur. Amerikan yönetimi, oluşturulmasında ABD'nin önderlik edip sürdürülmesi için sorumluluk üstlendiği küresel düzendeki lider rolünden artık vazgeçiyor. Şimdi sistemi, kendi halkının çıkarlarına en iyi şekilde hizmet ettiğini düşündüğü, dar tanımlanmış milliyetçi bir perspektifle değerlendiriyor. Dünyanın karşı karşıya olduğu sorunlarla ilgilenmiyor. Özetle, BM'in çalışma ortamı tamamen değişmiş görünüyor ve söz konusu iki konuşma, işlerin nasıl değiştiğinin dikkat çeken birer kanıtıydı.

Bu değişim bir fırsatçılığa mı işaret ediyor yoksa özde de bir değişim mi söz konusu?
 
ABD açısından bakacak olarak bir politika değişimi yaşandığını net olarak görüyoruz çünkü Amerikalılar imzaladıkları uluslararası sözleşmelerden çekiliyorlar. Son olarak Filistinlilere sağlanan mali desteğin azaltılmasında da şahit olduğumuz gibi, dünyanın birçok yerine sağlanan parasal desteği azaltıyorlar. TTIP ve TPP gibi ticari anlaşmalarla ilgili uluslararası işbirliği çabalarını da durdurdular; DTÖ ile çatışma halindeler ve 'Trump'ın öne sürdüğü 'ulusal güvenlik için tehdit' gerekçesiyle birçok ülkeye karşı gümrük duvarları örmek istiyorlar. ABD hükümeti uluslararası yönetişim sistemini korumak konusunda isteksizlik sergilerken, dar çıkarlarını korumak için kendi başına hareket etme arzusunun yoğunlaştığı görülüyor.

Türkiye için daha küresel bir sistemi kucaklamak neden önemli?
 
Türkiye'nin üstlendiği yeni rol biraz ilginç.  Cumhurbaşkanımız, insan odaklı uluslararası mesajların olumlu tepkiler gördüğünü keşfetti. Bununla birlikte, yaklaşımın iki zaafı var. İlkin, küresel yönetim sistemini dönüştürmek için ortalıkta ciddi bir uluslararası çaba olmadığı görülüyor. İkincisi, Türkiye'nin kendisi değişimin önünü açacak bir konumda değil. Evet, bazı ülkelere cömert yardımlarda bulunabiliyor - örneğin, Türkiye'nin Zimbabve'ye yardım yaptığını öğrendiğimde doğrusu biraz şaşırdım - ama bunlar mütevazı miktarlardır. Türkiye, kendi ekonomisini toparlamak için daha fazla kemer sıkmaya ihtiyaç duyduğu şu günlerde, diğer ülkelere geniş çaplı destek sağlayabilecek durumda değildir.

Aslında daha çok özlemleri dile getiren bir konuşma galiba...
 
Konuşma bir siyasa önerisi olmaktan ziyade bir özlem ifadesiydi. Aslında, somutlaşmış bir reform önerisi dile getirilmedi ve bildiğim kadarıyla, bir şeyler yapmak için herhangi bir örgütlü çaba da bulunmuyor.  Ancak Cumhurbaşkanı, bir süredir duyulan ve gündeme getirilen şikayetleri, daha öncekilerden daha güçlü bir ifade tarzıyla dile getirdi.

Türkiye'nin yaşadığı sıkıntıları, ekonomik sorunları ve uluslararası arenada tecrit edilmesini göz önüne alarak, bu değişimi Batı'ya uzatılan bir zeytin dalı olarak görüyor musunuz?
 
Böyle bir niyet olabilir ama böyle bir etki sağlayacağını sanmıyorum. Daha önemli olarak, Sayın Erdoğan, Türkiye'nin terörist olarak gördüğü hareketlere ABD ve Avrupa ülkelerinin destek vermesinden bir hayli yakındı. Bu alanda, tüm aktörlere terörizmin küresel bir sorun olduğunu hatırlatmak önemlidir. Eğer bazı terörist hareketleri görmezden gelir ve diğer bazılarıyla savaşırsanız, ortak bir cephe oluşturmak zorlaşır. Bu da terörizme karşı mücadelenin tümünün başarısızlıkla sonuçlanması olasılığını artırır. Sanıyorum Cumhurbaşkanı herkese bu sorunu bir kez daha hatırlatmış oldu.

YAZININ DEVAMI
ÇOK OKUNAN YAZARLAR
YAZARIN DİĞER YAZILARI
Dünya tersine mi döndü! 01 Ekim 2018 | 229 Okunma Artık Suriye'nin kaderi Türkiye'nin ellerinde! 24 Eylül 2018 | 282 Okunma Suriye uçurumun kenarında! 10 Eylül 2018 | 267 Okunma Türkiye-AB aşkı yeniden mi alevleniyor? 03 Eylül 2018 | 77 Okunma Ortadoğu'da durumu yeniden değerlendirme zamanı geldi mi dersiniz? 27 Ağustos 2018 | 410 Okunma
TÜM YAZILARI
Yorumlar