Fon krizinin en “umulmadık” sonucu

2018’de fiilen geçtiğimiz Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin en önemli sonuçlarından biri yürütmenin aşırı derecede güçlenmesi, yasama ve yargının yürütmeye göre zayıflamasıyla denetim görevini yeterince yerine getirmemesiydi.

Bildiğimiz anlamdaki başkanlık sistemlerinde yürütme güçlü olsa da denge ve denetleme görevini elinde bulunduran yasama ve yargı yürütmeyi dengeliyor. Kurumların varlığı, hukuk devleti ilkeleri bürokratik bir oligarşinin ortaya çıkmasını engelliyor.

ABD’deki son ara seçimlerde de gördük: Dört yıllığına seçilmiş Amerikan Başkanı Donald Trump, ilk iki yıl içinde seçmeninin desteğini kaybetti. Yasama organı olan Amerikan Kongresi’nin hem Temsilciler Meclisi hem Senato kanadı ilk ara seçimlerde muhalefetin kontrolüne geçti. Trump bundan sonra Kongre’nin desteğini ve onayını almadan hiçbir adım atamayacak.

***

Ne yazık ki bizim Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi evrensel anlamdaki başkanlık sistemi gibi olmadı. Seçimler sonucunda iktidara gelen ekibin denetimi yasama organındaki siyasi aritmetik nedeniyle gerçekleşmiyor. İktidardaki AK Parti’nin yönetim organları dahi bürokrasinin egemen olduğu karar mekanizmalarının dışında kalmış vaziyette. Partinin TBMM grubu da yürütmeden gelen her düzenlemeyi tartışmadan, itiraz etmeden kabul ediyor.

Yargı kurumlarının yönetimleri de iktidar tarafından belirlendiği için yargının denetim işlevini yeterince yerine getirdiğine de şahit olamıyoruz.