“Osmanlı padişahları diktatör değil”

İlk olarak Venedik elçisi Ciurani ile birlikte 1679 yılında İstanbul’a gelen İtalyan bir yıl kadar İstanbul’da yaşadıktan sonra, Avrupa’ya dönüşünde Türkiye hatıralarını yazdı. Bu...

İlk olarak Venedik elçisi Ciurani ile birlikte 1679 yılında İstanbul’a gelen İtalyan bir yıl kadar İstanbul’da yaşadıktan sonra, Avrupa’ya dönüşünde Türkiye hatıralarını yazdı. Bu hatıralar 1732’de La Haye’de yayınladı. İşte bu hatıraların bir yerinde şunları yazıyor:

“Tarihçilerimizin hepsi Osmanlı padişahlarının diktatör olduklarını dünyaya ilân ediyorlar. Hâlbuki Osmanlı Devlet sistemiyle diktatörlük arasında en ufak bir bağ yok. Nasıl olsun ki, Padişahın maiyetinde bulunan ve adına ‘Kapıkulu’ denen askeri teşkilatın (yeniçeri ve sipahileri kastediyor) gerek eski padişahlardan kalma kanunlar mucibince, gerekse kendi gelenekleri gereği padişahı tahttan indirebiliyor, zindana bile atabiliyorlar.” (c.1, s. 28-29).

Marsigli, padişahların “diktatör” olmadıklarına dair pek-çok örnek verdikten sonra, yukarıda adı geçen kitabının 31. sayfasına şu hüküm cümlesini yerleştiriyor: “Buraya kadar verdiğim örneklerden de anlaşılacağı gibi, Osmanlı Devleti bir aristokrasi değil, adı konmamış bir demokrasidir.” 

Şimdi de M. Porter’i dinleyelim: “Kur’an hükümleri zulüm ve istibdada karşı çok kuvvetli bir engeldir. Savaş, ya da barışla Osmanlı hâkimiyetine giren Hıristiyan milletlerin malları ve mülkleri güven altına girer. Padişah Hıristiyan ahalinin haklarının da muhafızlığını yapmak zorundadır. Bu durumda keyfi bir istibdat manzarası görmeye imkân yoktur.” 

Fransız yazar A. L. Castellan yazıyor: “Teb’asının hayatına, namus ve haysiyetine, malıyla mülküne hâkim sayılan padişahın iradesi Kur’an hükümlerinden, şeriat ulemasının kararlarından veyahut Şeyhülislâmın fetvalarından üstün değildir.”  (Moeurs, usages, costumes, des Othomans et abrégé de leur historie 1812, c.3, s. 14-15)

YAZININ DEVAMI
ÇOK OKUNAN YAZARLAR
YAZARIN DİĞER YAZILARI
Eskiden nasıl insanlardık? 19 Temmuz 2019 | 165 Okunma Eskiden kindar değil dindardık 17 Temmuz 2019 | 639 Okunma Ailenin çözülmesinden kim sorumlu? 16 Temmuz 2019 | 429 Okunma Genç Osman ve Abdullah Tayyip Olçok 15 Temmuz 2019 | 220 Okunma AK Parti seçmenlerine kolay bir soru 13 Temmuz 2019 | 522 Okunma
TÜM YAZILARI
Yorumlar