İlmihâli öğrenmek farz-ı ayndır...

Alışveriş yapacak kimsenin, sahîh ve helâl olması şartlarını öğrenmesi lâzımdır.   Niksârîzâde Mehmed Efendi, Osmanlı devri âlim ve şâirlerindendir. 945 (m. 1538)’de...

Alışveriş yapacak kimsenin, sahîh ve helâl olması şartlarını öğrenmesi lâzımdır.
 
Niksârîzâde Mehmed Efendi, Osmanlı devri âlim ve şâirlerindendir. 945 (m. 1538)’de babası Bağdat kadısı iken orada doğdu. 1025 (m. 1616)’da İstanbul’da vefât etti. Bir dersinde buyurdu ki:
İmâm-ı Azam hazretlerinin talebesi İmâm-ı Muhammed Şeybânî’ye sordular: “Efendim! Mütehassıs olduğunuz tasavvuf bilgisinde bir kitap yazdınız mı?” Cevap olarak buyurdu ki: “Zühd ve takvâ, dünyâya meyletmemek, haram ve şüphelilerden kaçmak; ancak bütün işlerde dînin emirlerini yapıp, yasaklarından kaçınmakla, doğru bir alışveriş, bâtıl, fâsid ve mekrûh sözleşmelerden sakınmakla elde edilebilir. Bunlar da, fıkıh kitaplarından öğrenilir. Alışveriş ve başka sözleşmeler yapacak kimsenin, bunların sahîh ve helâl olması şartlarını öğrenmesi lâzımdır. Bunun için, bu işlerin ilmihâlini öğrenmek, her mükellefe farz-ı ayndır. Bu farzın yerine getirilmesi için, bey’ ve şirâ kitabını yazdım.” 
Satıştaki ve ödünç vermedeki faizi iyi anlamak için, şunlari iyi öğrenmek lazımdır:
Ağaçtaki meyveyi, kopmuş aynı meyveye satmak faiz olur. Ağaçtaki meyveyi, ağaçtaki aynı meyve ile satmak faiz olur. Buğdayı, buğday ununa ve kavrulmuş buğdaya, aynı hacimde dahî satmak faiz olur. Çünkü, buğdaydan, aynı hacimde un hâsıl olmaz. Unu ve buğdayı, ekmeğe satmak faiz olmaz. Çünkü ekmek, başka cinsten olmuştur ve sayı ile ölçülür. Menşeleri veya kullanış yerleri aynı olmayan veya insanlar tarafından sıfatları değiştirilen şeyler, aynı cinsten değildir. Meselâ hurma sirkesi ile üzüm sirkesi ve koyun eti ile sığır eti ve sütleri ve koyun yünü ile keçi kılı ve buğday ile ekmek aynı cinsten değildirler. Keçi ve koyun eti ve sütleri, faiz bakımından aynı cinstendir.
İmâm-ı Muhammed’e göre, ekmeği adet ile ve vezn ile ödünç vermek faiz olmaz, İmâm-ı Ebû Yûsuf’a göre yalnız tartı ile faiz olmaz. Susam, zeytin, ceviz, gibi, yağ çıkarılan cisimler, kendi yağları ile satıldığı zaman, yağ, cisimdeki yağ miktarından ziyâde ise caizdir ve yağın aynı miktarı yağ karşılığı olup, ziyâdesi posa karşılığı olur. Ziyâde değilse, az veya müsâvî ise veya belli değilse faiz olur.
Üzümü, şırası karşılığı ve koyunu yünü karşılığı ve meyveli ağacı aynı meyve karşılığı ve ekilmiş toprağı, çıplak toprak karşılığı ve başakta yetişmiş buğdayı, yetişmemiş buğday karşılığı, taşlı küpeyi taşsız küpe karşılığı, altınlı kılıcı veya kemeri altınsız aynı kılıç ve kemer karşılığı ve kabuklu pirinci kabuksuz pirinç ile satmak da, müsâvî veya az ise faiz olur.
 
 
 
 
Niksârîzâde Mehmed Efendi, Osmanlı devri âlim ve şâirlerindendir. 945 (m. 1538)’de babası Bağdat kadısı iken orada doğdu. 1025 (m. 1616)’da İstanbul’da vefât etti. Bir dersinde buyurdu ki:
İmâm-ı Azam hazretlerinin talebesi İmâm-ı Muhammed Şeybânî’ye sordular: “Efendim! Mütehassıs olduğunuz tasavvuf bilgisinde bir kitap yazdınız mı?” Cevap olarak buyurdu ki: “Zühd ve takvâ, dünyâya meyletmemek, haram ve şüphelilerden kaçmak; ancak bütün işlerde dînin emirlerini yapıp, yasaklarından kaçınmakla, doğru bir alışveriş, bâtıl, fâsid ve mekrûh sözleşmelerden sakınmakla elde edilebilir. Bunlar da, fıkıh kitaplarından öğrenilir. Alışveriş ve başka sözleşmeler yapacak kimsenin, bunların sahîh ve helâl olması şartlarını öğrenmesi lâzımdır. Bunun için, bu işlerin ilmihâlini öğrenmek, her mükellefe farz-ı ayndır. Bu farzın yerine getirilmesi için, bey’ ve şirâ kitabını yazdım.” 
Satıştaki ve ödünç vermedeki faizi iyi anlamak için, şunlari iyi öğrenmek lazımdır:
YAZININ DEVAMI
ÇOK OKUNAN YAZARLAR
YAZARIN DİĞER YAZILARI
Kabir üzerinde oturmak uyumak mekruhtur... 20 Kasım 2019 | 86 Okunma İbâdetlerin kabul olması helâl lokmaya bağlıdır! 19 Kasım 2019 | 99 Okunma Kur’ânın hatmedildiği yere rahmet yağar... 18 Kasım 2019 | 137 Okunma Kalplerin pasını istiğfar temizler 17 Kasım 2019 | 72 Okunma Abdestte kullanılan suya "müstamel su" denir 16 Kasım 2019 | 72 Okunma
TÜM YAZILARI
Yorumlar