Sykes-Picot’yu lanetle anarken…

Ortadoğu’nun Ortadoğulu olmayanlar tarafından şekillendirilmesi çabasının kâğıda dökülmüş hali olan Sykes-Picot’nun üzerinden tam yüz sene geçti. Sınırlar söz konusu olduğunda...

Ortadoğu’nun Ortadoğulu olmayanlar tarafından şekillendirilmesi çabasının kâğıda dökülmüş hali olan Sykes-Picot’nun üzerinden tam yüz sene geçti. Sınırlar söz konusu olduğunda hiçbir zaman uygulanmayan fakat temsil ettiği zihniyetin yüz senedir bölgede hüküm sürdüğü Sykes-Picot, imzalayanlar da dâhil olmak üzere herkes tarafından esefle anılıyor. Birinci Dünya Savaşı’ndan galibiyetle ayrılmalarına rağmen anlaşmayla kurguladıkları paylaşımı hayata geçiremeyen Fransızlar ve İngilizlerin bile çok fazla hatırlamak istemedikleri bir anlaşma Sykes-Picot. Anlaşmanın nesnesi olan Ortadoğu halkları içinse Birinci Dünya Savaşı’nın verdiği hezimet ve edilgenlik hissine, Osmanlı’ya karşı düşmanla işbirliği yapanlar için hayal kırıklığı ve vicdani ıstıraba karşılık gelen bir anlaşma. Her iki grup içinse yüz senedir sorunların kaynağı olarak görülen ve sembolleştirilen bir hudut çizme çabası.

Tekrar tekrar ifade etmekte fayda var: Sykes-Picot’nun öngördüğü sınırlarla mevcut Ortadoğu sınırları arasında dağlar kadar fark var. Yani sınırların yapaylığının kaynağı değil Sykes-Picot. Daha doğrusu Ortadoğu gibi yüzyıllardır birçok dinin, mezhebin, etnisitenin yan yana yaşadığı bir coğrafyada kim hudut çizmeye çalışırsa yapay olmaktan kaçınamaz. Yani sorun Sykes-Picot’nun öngördüğü sınırlar değil, sınır çizme faaliyetinin kendisi. Üst kimliklerin oluştuğu ve birtakım sosyal-legal-dini düzenlemelerle bugüne kıyasla gayet uyumlu bir yaşam sürüldüğü bir coğrafyadan etnik, mezhepsel, dini aidiyete dayalı ülkeler üretme faaliyeti başlı başına büyük bir soruna tekabül ediyor.

Sykes-Picot veya King-Crane Komisyonu. Her ikisi de uygulanmayan ve tarihin çöplüğünde bölgesel yıkım çabaları olarak yer alan iki çaba. ABD’li bir teolog ve bir işadamı okyanus aşıp Ortadoğu coğrafyasına geliyor ve üç hafta içerisinde Anadolu da dahil olmak üzere Ortadoğu’nun nasıl bölünmesi gerektiğini, bölme hakkını kendinde görenlere söylüyor. Dediğim gibi sorun sizin olmayan ve ruhunda sizin olamayacak bir coğrafyayı şekillendirme hakkını kendinde görmeleri. Diğer bir sorun ise dışarıdan gelenlere, kendi coğrafyalarının kaderini tayin etme hakkını veren Ortadoğulu zihniyet. İşte uygulanmayan anlaşmaların bölgeye zerk ettiği virüs bu zihniyet ve yüz yıldır bu zihniyetten çekiyor Ortadoğu halkları.

YAZININ DEVAMI
ÇOK OKUNAN YAZARLAR
YAZARIN DİĞER YAZILARI
Türkiye'nin eşsiz katma değeri 07 Aralık 2020 | 199 Okunma Biden sonrası ABD dış politikası 13 Kasım 2020 | 196 Okunma Amerikan seçimleri 06 Kasım 2020 | 82 Okunma Avrupa'da ırkçılık ve İslam karşıtlığı 02 Kasım 2020 | 262 Okunma Seçimler ve ABD'nin küresel pozisyonu 23 Ekim 2020 | 127 Okunma
TÜM YAZILARI
Yorumlar