Osmanlı'dan Cumhuriyet'e çare olmayan Durkheim reçetesi

Osmanlı son dönem münevverlerini derinden etkileyen Fransız düşün insanı E. Durkheim (1858-1917) oldu.

Bireyden çok toplumculuk anlayışı, Osmanlı’nın dağılma sürecinde “birliği koruma” arayışıyla örtüştü.

Parçalanmayı önlemenin yolu Durkheim’in ileri sürdüğü “dayanışmacılık” idi. Toplumu bir arada tutan kanun ya da baskı değil, insanların birbirine olan bağlılığı: “Ben” yerine “biz” duygusu…

Durkheim’e göre modern toplumda birlik; aynı olmakla değil, farklı olup birbirine bağlı olmakla sağlanırdı.
Yani; herkes aynı düşünmek zorunda değil, ama herkes toplumun parçası olmak zorundaydı…

Dayanışma olmazsa ne olurdu? Durkheim buna “anomi” dedi: Kuralsızlık, güvensizlik sonucu toplumsal çözülmeyle insan yalnızlaşır ve toplum dağılırdı…

Osmanlı münevverleri, Durkheim’i devleti ve toplumu ayakta tutacak bir “reçete” gibi gördü. Çünkü: Devlet sadece askeri veya idari olarak çökmüyordu; asıl sorun toplumsal bağların kopmasıydı.