Cinsiyet gelişme endeksinde fena çakıldık

BİRLEŞMİŞ Milletler Kalkınma Programı’nın (UNDP) her yıl açıkladığı “İnsani Gelişme” raporlarını eskiden beri önemsiyorum. Çünkü bu raporlar, ekonomik gelişmeyle birlikte eğitim, sağlık gibi alanları da denkleme katarak, bize toplumsal gelişmenin insani yönünü bütün boyutlarıyla anlatıyor.
Bu raporlardaki temel gösterge “İnsani Gelişme Endeksi”. Bu endeks, A) Uzun ve sağlıklı bir yaşam, B) Bilgi (eğitim imkânlarına erişim) ve C) Ekonomik açıdan kabul edilebilir bir yaşam standardı gibi üç temel ölçüt uzun vadeli bir şekilde izlenerek hesaplanıyor. Dünyadaki ülkeler “Çok Yüksek İnsani Gelişme”, “Yüksek İnsani Gelişme”, “Orta Düzeyde İnsani Gelişme”, “Düşük Düzeyde İnsani Gelişme” kategorileri olmak üzere dört gruba ayrılıyor.
Türkiye, bundan önceki yıllarda olduğu gibi yine ikinci kategoride, yani “Yüksek İnsani Gelişme Grubu”nda yer alıyor. 2016 raporu bir yıl önceki 2015 verilerini yansıtıyor. 2015 raporunda da 2014 verileri esas alınmıştı.
* * *
Son listede Türkiye, küresel insani gelişme sıralamasında toplam 188 ülke arasında (0.767 puanla) 72’nci sırada yer alıyor. Geçmiş yıllarla kıyaslandığında, Türkiye’nin bulunduğu küme içinde yukarı doğru bir sıçrama yaptığını söyleyebiliriz. 2010 tablosuna baktığımızda, Türkiye toplam 169 ülke arasında (0.679 puanla) 83’üncü sıradaydı. Brezilya, Meksika, Ürdün ve Azerbaycan gibi bir dizi ülke 2010 sıralamasında Türkiye’nin üstündeyken, 2015 sıralamasında Türkiye’nin altına düşüyor.