İnsana ilişkin bir edim: Sınırlama

Sınır koymak veya kendine sınır konulabilir olmak insana ilişkin bir edimdir. İnsan olmak aynı zamanda sınırla kayıtlı olmak demektir. Cennet, tanımı gereği, aslında her şeyin serbest...

Sınır koymak veya kendine sınır konulabilir olmak insana ilişkin bir edimdir. İnsan olmak aynı zamanda sınırla kayıtlı olmak demektir. Cennet, tanımı gereği, aslında her şeyin serbest bırakıldığı yerin adıdır. Orada yok yoktur. Ancak insan olma şartı müstesna… İnsan, cennette de kayıtlanmıştır. “Şu ağaca yaklaşma” buyruğu, cennet ehlinden yalnızca insana yöneltilmiştir. Durum, insan olmanın haysiyetiyle ilgili... Çünkü kendine konulan sınırla sınanacak olan tek varlık odur. Çünkü istem (irade) sahibi olarak donatılmış biricik varlık odur. İstem sahibi olmak, öyle değil de, böyle hareket etmeyi tercih edebilme demektir. Bir şeyi yapabilirsin, ama yapmıyorsan, onu yapabilecekken yapmaktan vazgeçebiliyorsan, orada, insan olma haysiyetini kullanabildiğin söylenecektir.

İstem sahibi olmanın ters yüz edilmiş biçimi, istemini başkası üzerinde dayatma olarak ortaya çıkar. İnsan, kendini istismar etmek suretiyle, kendine verilmiş olan ve yalnızca ona özgü bulunan bir niteliği zıddına dönüştürebilir. Tahrif etmek de insana mahsustur. Ama insan haysiyetiyle ne ölçüde bağdaştırılabilir, o ayrı.

İstem, kendi tanımına uygun biçimde kullanıldığında, insanın önüne kendi dışında konulmuş olan hayır ve şer almaşığından birini seçebilme yeteneği olarak dışlaşması gerekirken, başkasını boyunduruk altında tutmaya yönlendirilirse, işte orada insanın despot yanı ortaya çıkar. Despotluk, istem özgürlüğünü bastırır. Despot, kendi istem özgürlüğünü kötüye kullanarak başkasının istem özgürlüğüne ket vurmayı dener. Orada marazi bir zevk bulur. Uluslararası ilişkilerde despotluk bağlamında kimin zalim kimin mazlum olduğu açıklıkla gözlemlenebilir. Despot, tehditle gücünü sınamaya kalkışır...

YAZININ DEVAMI
ÇOK OKUNAN YAZARLAR
YAZARIN DİĞER YAZILARI
Suç ve ceza ve tutarsız mantık 06 Ağustos 2020 | 137 Okunma Tepe üstü yürüyenler 02 Ağustos 2020 | 489 Okunma Ahmak pusulayı şaşırır, deli mekânını… 30 Temmuz 2020 | 220 Okunma Asım Gültekin: Dostluğun mücessem hâli 26 Temmuz 2020 | 213 Okunma Havai fişeğin iktisadi veçhesi 23 Temmuz 2020 | 65 Okunma
TÜM YAZILARI
Yorumlar