Sözcüğe giden yollar

Canlı, üretken bir dizgedir dil. Akan ırmak örneğinde olduğu gibi, şu andaki dil, beş dakika sonraki dille aynı değildir. Açık uçludur, üreticidir. Bu canlılığın, üretkenliğin önemli...

Canlı, üretken bir dizgedir dil. Akan ırmak örneğinde olduğu gibi, şu andaki dil, beş dakika sonraki dille aynı değildir. Açık uçludur, üreticidir. Bu canlılığın, üretkenliğin önemli göstergelerindendir yeni sözcükler. Yeni bir sözcük kolay ortaya çıkmaz. Ama çıkar, hem de binlerce... Nur topu gibi bir evladın oldu, türünden bir yaratım değildir yeni sözcük türetmek. Önce ana karnında, sonra kucakta büyüyen çocuk da aslında birden dünyaya gelmez, birden var olmaz. Döllenmeyle, hatta döllenmeden de önce bir takım karmaşık süreçlerle başlar yeni bir yavrunun doğumu. Bu karmaşık sürecin en başında sevgi olduğu da düşünülürse gerçekten epeyce karışıktır. Sözcükler de böyledir, karmaşık bir süreç içinden çıkıverirler, bazen anlayamazsınız ne zaman doğduğunu, dilinizde buluverirsiniz. Türkçede sözcüğe giden yolları zaman zaman anlatırım, pek çok yol yöntem var. Bu yazımda dilcilerin üzerinde durmadığı, farkına varılmayan bir yoldan söz edeceğim. Halk dilinde kendiliğinden ortaya çıkmış bir yoldan...
Aynı sözcüğün yanlış söylenişleri ya da ağızlarda aldığı farklılıklar yeni bir sözcük olarak çıkabiliyor karşımıza. Aynı sözcüğün farklı söylenişle iki ayrı sözcüğe dönüşmesinin sayılı da olsa bazı örnekleri var dilimizde:
“Düzmek” ile “ dizmek” aynı sözcüktür, ancak giderek iki ayrı sözcük olmuşlar. “Çağırmak” ile “çığırmak” da aynı sözcüğün farklı söylenişleri olduğu halde, zamanla iki ayrı sözcüğe dönüşmüştür. “Yaradan” ile “yaratan”, &ldquo...

YAZININ DEVAMI
ÇOK OKUNAN YAZARLAR
YAZARIN DİĞER YAZILARI
Tevfik Kış 10 Eylül 2019 | 51 Okunma ’İngilizce, Türkçe’ kitap adıysa... 27 Ağustos 2019 | 39 Okunma Kavanozdaki Yürek 30 Temmuz 2019 | 32 Okunma Oğuz Tansel kitabı 16 Temmuz 2019 | 24 Okunma Jet yanıt 02 Temmuz 2019 | 52 Okunma
TÜM YAZILARI
Yorumlar