Hadi Önal
Hadi Önal İstiklal

Eğer maksut eserse Mısra-i Berceste kafidir

14 Kasım 2017 | 46

 

“Berceste”, Farsçadan dilimize geçmiş bir sözcük… Sağlam, latif, seçme, güzel, kolayca ve hemen hatıra gelen ancak yüksek bir mana taşıyan söz anlamında kullanılmaktadır.  Mısra-ı Berceste ise edebiyatımızda yüksek anlamı olan, şiiri ve şairi unutulduğu halde özü unutulmayan, dilden dile dolaşarak günümüze ulaşan beyit demektir. Kısaca anlamlı,  hikmetli söz de diyebilirsiniz “mısra-ı berceste” için.

Tarihte bir Kanuni Sultan Süleyman’ımız var. Hani birçok batı ülkesinde Muhteşem Süleyman olarak tanınan 10. Osmanlı padişahı; 89. İslam halifesi… 30 Eylül 1520’de tahta çıkan 46 yıl padişahlık yapan, “Muhibbi” mahlası ile şiir yazan, divan sahibi... Divanında tam 2779 adet gazel olan şair padişah... Ancak, o hacimli divanından; “Halk içinde muteber bir nesne yok devlet gibi/ Olmaya devlet cihanda bir nefes sıhhat gibi” beyit’inden başka günümüze ulaşan etkili ne bir şiiri ne de bir beyit’i kalmış.

Ne demişti Koca Ragıp Paşa; “Turfe dükkân-ı hikemdir bu kühen tak-ı felek/ Ne ararsan bulunur derde devadan gayrı”; bu günkü Türkçe ile “Şu köhne dünyanın kubbesi tuhaf bir hikmet dükkânıdır. Burada derde devadan başka ne ararsan bulunur.”, diyor; ancak biz, çok şey değil derdimize deva arıyoruz. Aradıkça da mısra-ı bercestelere sarılmak zorunda kalıyoruz. Ne güzel söylemiş Şeyhülislam Yahya; “Neler çeker bu gönül söylesem şikâyet olur.”

 Bercestelerin bazılarının yazarı belli değildir. Mesela,  II. Mahmut devri devlet adamlarından acımasızlığı ve baskıcı yaptırımları ile halk arasında korku salıp sindiren Halet Efendi'nin idam edilerek öldürülmesinin ardından söylenen “Ne kendi eyledi rahat ne halka verdi huzur/ Yıkıldı gitti cihandan dayansın ehli kubur.” Söyleyeni belli olmayan mısra-ı bercestelerimizdendir.

Bir sözün asırlara damga vurması elbette bir büyük tecrübenin sonucunda söylenmiş olması ile doğru orantılıdır. Nitekim “Miyân-ı güft u gûda bed meniş iham eder kubhun/ Secaat arz ederken merdi kipti sirkatini söyler.” Bu günkü Türkçe ile “ Huyu kötü, mayası bozuk adam; söz arasında çirkinliğini sezdirir. Kipti’nin merdi, yiğitliğini anlatırken hırsızlığını söyler.”, sözü Ragıp Paşa’nın Kahire Valiliği esnasındaki tecrübelerine dayanarak kaleme aldığı şiirindeki meşhur mısradır.

Devamını Oku
Diğer Yazıları
DAHA FAZLA SONUÇ GÖSTER