Yüksek faizi sevmiyorum

Son beş senede ortaya çıkan resmi sevmiyorum. Sevmiyorum çünkü o resim faizlerin belirgin biçimde yükseldiğini gösteriyor. İki grafik veriyorum. İlkinde Merkez Bankası’nın (TCMB) bankalara borç verdiği...

Son beş senede ortaya çıkan resmi sevmiyorum. Sevmiyorum çünkü o resim faizlerin belirgin biçimde yükseldiğini gösteriyor. İki grafik veriyorum. İlkinde Merkez Bankası’nın (TCMB) bankalara borç verdiği paranın ortalama faizinin Mayıs 2013’ten bu yana hareketi gösteriliyor.

İkincisinde ise lira cinsinden tüketici kredisi faizinin aynı dönemdeki seyri yer alıyor (her iki faiz de aylık ortalama olarak ölçülüyor.) Son beş yılda TCMB faizi yüzde 4.5’ten yüzde 13.5’e yükselmiş durumda. Arada bazı düşüşler var. Ama o düşüşler kalıcı olamamış ve son beş yılda TCMB faizi tam dokuz puan sıçramış. Üstelik 2016 sonbaharından itibaren kesintisiz olarak yukarıya tırmanıyor. Benzer sevimsiz bir eğilim tüketici kredisi faizinde de gözleniyor. Dönem başında yüzde 10 olan tüketici kredisi faizi, dönem sonunda yüzde 19.6’ya sıçrıyor.

Her iki faizin de seyri, son beş yılda, en azından son beş yılın önemli bir kısmında ekonomide bir şeylerin yanlış gittiğini gösteriyor. Göz önündeki vakayı kabul etmeyip onunla kavga etmek istiyorsanız, ana sorumlu olarak darbe girişimini gösterebilirsiniz. Oysa tüketici kredisi faizi, işin öyle olmadığını net biçimde ortaya koyuyor. Darbe girişimi öncesinde tüketici kredisi faizi belirgin bir yükselme eğiliminde çünkü.

Bu köşede uzun süredir ekonomimizde biriken kırılganlıklara dikkat çekmeye çalışıyorum. Kırılganlıkların temelinde ekonomimizi potansiyelinin çok ötesinde büyütmeye çalışmak yatıyor. Böyle bir çabanın hem bizim geçmiş deneyimlerimizden hem de bize benzer ülkelerin sayısız deneyimlerinden nafile bir çaba olduğunu bilmemize karşın. Sürdürülebilir olmayan bir durum, elbette bir süre sürdürülebilir, o süre kısa da olmayabilir. Ama beraberinde kırılganlıklar birikir.

Mesela o kadar hızlı kredi genişlemesine gidersiniz ki, mevduat artışı kredi artışına yetişemediği için, durmadan dışarıdan borçlanmak zorunda kalır, kredi-mevduat oranını sıçratırsınız. Türkçesi; olası bir dış kaynak girişi probleminde, kredi muslukları birden kesilir; ani fren, emniyet kemeriniz takılı olmadığı için kafa travmasına yol açar. Mesela şirketler kesiminin dış borcu çok artar. Yurtdışında faizlerin yükselme eğilimi şiddetlenirse, dış kaynak (döviz kaynağı bulabilme) sorunu ortaya çıkar, bilançonuz döviz cinsinden borç tarafına çok fazla “yatık” olduğu için, şirketler aniden frene basmak zorunda kalır. Tüm kesimler travma yaşar.

YAZININ DEVAMI
ÇOK OKUNAN YAZARLAR
YAZARIN DİĞER YAZILARI
Havuz problemi 01 Ağustos 2018 | 157 Okunma Piyasa faizi - Merkez Bankası faizi 25 Temmuz 2018 | 519 Okunma Yatırımların verimliliği 19 Temmuz 2018 | 49 Okunma Merkez bankası bağımsızlığı kavramı 11 Temmuz 2018 | 166 Okunma Bir bakmışsınız biçim değiştirmiş 04 Temmuz 2018 | 96 Okunma
TÜM YAZILARI
Yorumlar