Hükümlerin değişmesinde üç temel alan

Önceki yazımızda değişim felsefesinden söz ettik.Hiç değişmeyen özü, ilk nedeni ararken akıl mı nakil mi öncedir meselesini de ilgilendiren başka bir noktaya daha işaret ederek devam edelim. İnsan bu...

Önceki yazımızda değişim felsefesinden söz ettik.

Hiç değişmeyen özü, ilk nedeni ararken akıl mı nakil mi öncedir meselesini de ilgilendiren başka bir noktaya daha işaret ederek devam edelim. İnsan bu tartışmaları okuyunca, herkes farklı şeyler söylediğine göre demek ki, akıl en azından bu ilk nedeni, hiç değişmeyeni bulmakta zorlanıyor, ya da hiç bulamıyor. O halde bu konuyu nakle/vahye bırakması akla da en uygun olandır. Burada ispat değil yanlışlama esas alınmalıdır. Açık vahyin dediği yanlışlanamıyorsa, yanlışlanabilen akli çıkarımlarda ısrar etmenin ve zaman israfının anlamı kalmaz.

Evrensel ve fıtri/tabii bir dinin hem değişmeyeni hem de değişeni ve değişimi hesaba katan hükümlerinin bulunması tabiidir. Hiç değişmeyen sadece Allah’tır. Değişim, Allah’ın dışındaki her şeyde öyle ya da böyle bulunabilir. Bunların bir kısmı sadece yokluktan varlığa çıkmakla ilk ve tek kez değişmişlerdir. Günde, ayda, yılda, ömürde değişenler olduğu gibi, ancak bir dinden diğerine değişen hükümler de vardır. İslam gelmiş, önceki dinleri kaldırmış/değiştirmiş. Artık başka bir din de gelmeyeceğine göre onun hüküm süreceği kıyamete kadar hiç değişmeyecek hükümlerinin bulunması da tabiidir.

Daha geniş alanda Hz. Âdem’den son dine kadar hiç değişmeyen hükümler de vardır. İmanın ya da varlığın temel esasları böyledir. Bunlara varlık ve varoluş açısından değişenler ve değişmeyenler de diyebiliriz.

Konuyu anlamaya çalışırken insan, acaba şöyle denebilir mi diye düşünmekten kendini alamıyor. İslam ümmeti olarak geri kalma sebeplerimizden biri de füruu fıkıhtaki, ya da akli alandaki değişkenleri ve sabiteleri genel olarak birbirinden ayıramamamız ve değişkenleri sabite olarak görmemizdir diyemez miyiz? Bu ayırımı yapamayınca, aklı da yok sayamayacağımıza göre, dinin her zaman ve mekâna uygun olduğunu akıllara anlatmakta zorlanırız. Din her zamana uygun ise o halde ‘Din’ nedir? Her zamana uygun olan dediğimiz değişmeyen esaslar ve değişmelere paralel olarak bu uyumu gerçekleştiren füruu fıkıhtaki farklılaşmalar değil midir? O zaman karşımıza şöyle üçlü bir alan çıkıyor:

Birincisi, varlığın ve varoluşun temel ilkeleri, ya da gayb ile ilişkili olan iman esasları. Bu alan, olmakta ve olacak olan değil, olmuş bitmiş olan, yani var olandır. Diğer bir ifade ile bu alanla ilgili bilgiler ya da hükümler var olandan haberdir, ileriye dönük inşa değildir. Dolayısıyla bu alanda değişme olmaz, olursa bu değişme değil, değiştirme olur ki, bu da öncekini yalanlama anlamına gelir. O halde bu alan dinin sabitesidir. Önceki dinlerde ya da son din olan İslam nazil olurken Allah’ın isimlerinden ve sıfatlarından, melekten, şeytandan, cinden, haşirden, neşirden, nübüvvetten, cennetten, cehennemden, ibadetten vb bahsedilmişti ama şimdi durum öyle değil denilemez. Denilirse bu öncekini yalanlanma olur.

YAZININ DEVAMI
ÇOK OKUNAN YAZARLAR
YAZARIN DİĞER YAZILARI
Adalet tek boyutlu değildir 20 Eylül 2019 | 138 Okunma Adalet, Hak, zulüm ve cevr 15 Eylül 2019 | 78 Okunma Adalet, hikmet, cesaret ve iffet 13 Eylül 2019 | 125 Okunma ‘Adalet mülkün temelidir’ ne demek? 08 Eylül 2019 | 295 Okunma Neden anlayan Müslümanlar olamıyoruz? 06 Eylül 2019 | 154 Okunma
TÜM YAZILARI
Yorumlar