AB, Türkiye’ye yeni yaptırım uygular mı?

Avrupa İnsan hakları sözleşmesi (İHAS) Avrupa Konseyi üyesi 47 devlet tarafından onaylanmıştır. Türkiye 18 Mayıs 1954'te Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesini onaylamış, 28 Ocak 1987'de de bireysel başvuru hakkını tanımıştır. Mahkemenin zorunlu yargı yetkisini ise 28 Ocak 1990'da kabul etmiştir.

1949 da kurulan Avrupa Konseyi, Avrupa'da insan hakları, demokrasi ve hukukun üstünlüğünü desteklemeyi amaçlayan uluslararası kuruluştur. 46 üyesi var. Avrupa Birliğinden ayrı bir kuruluştur. AİHM Avrupa Konseyi organıdır. Türkiye Avrupa Konseyine 13 Nisan 1950’de üye oldu.

Öte yandan, Anayasamızın 90 madde son fıkrası; “Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır.’’ şeklindedir.

Bu taahhütlerine rağmen Türkiye AİHM mahkemesinin verdiği kararları uygulamıyor yada oyalıyor.

Kavala dosyasında, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi Avrupa İnsan Hakları sözleşmesi m.46/4’e göre, Türkiye’nin taahhütlerini yerine getirmediğine, karar verdi. AİHM ‘de Büyük Daire Türkiye’nin, Kavalayı serbest bırakmadığını yani bağlayıcılığına uymadığını tespit etti.

Demirtaş ve Figen Yüksekdağ dosyasında, AİHM, Demirtaş iki numaralı kararında, özgürlük ihlali ve siyasi saik bağlamında “derhal serbest bırakma” yönünde görüş bildirdi. Sorun şimdi Avrupa Konseyi denetiminde sürdürülüyor.