Peyami Safa

Modernleşme tarihimiz, Avrupa uygarlığı karşısındaki konumumuz, Şark-İslâm toplumlarının ve Avrupa’nın zihnî kökleri, aralarındaki farklar, benzerlikler, uzlaşmazlıklar, Atatürk ve...

Modernleşme tarihimiz, Avrupa uygarlığı karşısındaki konumumuz, Şark-İslâm toplumlarının ve Avrupa’nın zihnî kökleri, aralarındaki farklar, benzerlikler, uzlaşmazlıklar, Atatürk ve İnönü dönemindeki inkılâpların toplumsal ilerleme sürecindeki olumlu veya olumsuz etkileri; kısaca neden geri kaldığımız, nasıl ilerleyebileceğimiz gibi konular, iki yüz yıldır Türk aydınlarının kafasını meşgul eden en büyük problemdir… Tunuslu Hayrettin’den Said Halim Paşaya, Ziya Gökalp’ten, Abdullah Cevdet, Mehmet Âkif, Celal Nuri, Peyami Safa, Ahmet Hamdi Tanpınar, Cemil Meriç, Nurettin Topçu, Sezai Karakoç’ ve İsmet Özel’e kadar gelen aydın kafilesi, kendilerince bu muammaya cevap arayıp durdular… Hemen her insanda olduğu gibi, onların da zihinsel köklerinde dinî, millî refleksler vardı, bir de yaşadıkları dönemlerin tarihî ve siyasî şartları, tabii baskıları da… İnsan, çevresinin ve tarihinin ürünüdür. Bundan kopmak mümkün değil. Bu tür eserlerde doğallıkla söz konusu etkenler rol oynuyor. Hatta kimilerinde dönemin siyasî şartları ve yazarın kaygıları, eleştirel düşüncenin önüne geçiyor… Cemil Meriç, Kültürden İrfana adlı eserinde bu soruna “hâlâ rasyonal bir cevap getiremedik” (s. 140) der. Niçin acaba? Bunun ana sebeplerinden biri, Türk aydınlarının büyük bir kısmının siyasî veya kişisel kaygılardan bağımsız düşünememeleri olabilir mi?. . Bu soruyu sordum; çünkü Peyami Safa’nın  Türk İnkılâbına Bakışlar’ına da bu kaygıların gölgesi düşmüştür bence. Bir de Celal Nuri’nin aynı konuyu işleyen bir eseri var: Türk İnkılâbı (1926). Cemil Meriç’in deyişiyle İleri, “tarihimizi iyi bilen müstağrip” bir aydın (Kültürden İrfana, s.

YAZININ DEVAMI
ÇOK OKUNAN YAZARLAR
YAZARIN DİĞER YAZILARI
Mahcubiyet ve Haysiyet: Bir başkaldırı r 16 Haziran 2019 | 30 Okunma Kibar ve zarif bir çocuksun sen… 10 Haziran 2019 | 103 Okunma Organik edebiyat 02 Haziran 2019 | 15 Okunma Dikeyde şiir yatayda roman… 26 Mayıs 2019 | 8 Okunma Hayal kurmak psikolojik bir rahatsızlık 20 Mayıs 2019 | 59 Okunma
TÜM YAZILARI
Yorumlar