İvo Andriç’in Lanetli Avlu’su ve Osmanlı

İvo Andriç’i Türk okurlar genelde Drina Köprüsü adlı romanıyla tanırlar. Andriç, Osmanlı tarihine ilgi duyan; hatta “Osmanlı Yönetimindeki Bosna Hersek’te Kültür Yaşamı”...

İvo Andriç’i Türk okurlar genelde Drina Köprüsü adlı romanıyla tanırlar. Andriç, Osmanlı tarihine ilgi duyan; hatta “Osmanlı Yönetimindeki Bosna Hersek’te Kültür Yaşamı” başlıklı doktora tezi de bulunan bir yazar. Bu itibarla romanlarında Balkanlardaki Osmanlı figürü önemli bir yer tutuyor. Hatta bu figürün çoğu kez ‘baskı, kibir ve şehvet’ sembolüyle özdeşleştirildiği de söylenebilir. Nitekim Boşnak Edebiyat Tarihçisi Dr. Muhsin Rizviç,  Andriç’in Dünyasında Boşnak Müslümanlar adlı kitabında, yazarın eserlerinde Müslüman Boşnakların ve Osmanlının olumsuz bir biçimde ele alındığını, onu izleyen Sırp ve Karadağlı yazarlardaki Türklere ve Müslüman Boşnaklara yönelik ideolojik bakışın kaynağının da Andriç olduğunu belirtmektedir. Andriç’in özgün adı Prokleta Avlija olan, Türkçe’ye Lanetli Avlu (2019) adıyla çevrilen -1984’te filmi de yapılmış- romanının arka kapağında; eserin İstanbul’da bir hapishanedeki mahkûmların öykülerinden meydana geldiğini okuyunca, daha başta İslâm/ Osmanlı karşıtlığına dayanan bir sembolizasyonla karşılaşacağımı düşündüm. Ama Andriç, doğrudan doğruya böyle bir sembolizasyon yapmasa da, romanda mahkûmları boğan bir atmosferin egemen olduğu, kapalı; hatta yer yer despotik uygulamaların görüldüğü ‘hapishane’ ile Müslüman, Hristiyan,  Yahudi, Sırp, Bulgar, Ermeni, Türk vb. çok uluslu ve dinli bir şahıs kadrosunun yer aldığı  ‘lanetli avlu’nun Osmanlı Devleti’ni sembolize ettiği düşünülebilir. Bu elbette olumsuz bir Osmanlı imgesi.

YAZININ DEVAMI
ÇOK OKUNAN YAZARLAR
YAZARIN DİĞER YAZILARI
Akıntıya karşı yüzmek 13 Ocak 2020 | 51 Okunma Katı olan her şey buharlaşıyor 06 Ocak 2020 | 38 Okunma Evvel sen de yücelerden uçardın 30 Aralık 2019 | 164 Okunma Türk romanında eksik olan 23 Aralık 2019 | 72 Okunma Beckett’in anti kahramanı Murphy 16 Aralık 2019 | 57 Okunma
TÜM YAZILARI
Yorumlar