İş-ahlâk, insan-eşya, Tanpınar, Bauman…

Zygmunt Bauman, “Parçalanmış Hayat” (Çev. İsmail Türkmen, Ayrıntı, 2018) adlı kitabında “İş yapmanın modern yolu, duyguların ve inançların seferber edilmesini gerektirmiyor.” (s. 269) der....

Zygmunt Bauman, “Parçalanmış Hayat” (Çev. İsmail Türkmen, Ayrıntı, 2018) adlı kitabında “İş yapmanın modern yolu, duyguların ve inançların seferber edilmesini gerektirmiyor.” (s. 269) der. Bu cümle bana işle ahlâk arasındaki ilişkiyi düşündürdü ve aklıma hemen Tanpınar’ın “Saatleri Ayarlama Enstitüsü”ndeki (Dergah Yay., 2012) Muvakkit Nuri Efendi geldi. Hayri İrdal’ın anlattığına göre bilge saat ustası çırağına “Bozuk bir saate, bir hastaya, bir muhtaca bakar gibi bakmağa alış!” (s. 33) demiş ve gerçekten de tamir ettiği saatlere bir insana, bir hastaya, bir muhtaca bakar gibi bakmıştır.

Çok ilginç! Tanpınar’la Bauman birbirlerinden habersiz modernite, iş ve ahlâk konusunda benzer bir ayırım yapıyor. Bu itibarla meselâ “Saatleri Ayarlama Enstitüsü”nde Muvakkit Nuri Efendi’den bahsedilirken “Bir meslek adamından ziyade, işin zevkinde bir keyif ehli gibi çalışırdı.” (s. 32) cümlesi oldukça önemli. Tanpınar’daki ‘meslek adamı’, Bauman’da ‘rol icrası’ olmuştur, aralarında bir fark yok! Meslek adamı ya da rol icracısı, modern endüstri-iş ağına şahsiyeti silinerek ve sadece ‘profesyonel’ olarak eklenen insan. Böylece işleyen/ fail ile işlenen, imal edilen nesne arasındaki...

YAZININ DEVAMI
ÇOK OKUNAN YAZARLAR
YAZARIN DİĞER YAZILARI
Kim aptal, kim akıllı?.. 23 Mayıs 2022 | 15 Okunma Avrupa ve mülteci sorunu 16 Mayıs 2022 | 87 Okunma İş-ahlâk, insan-eşya, Tanpınar, Bauman… 09 Mayıs 2022 | 406 Okunma Don Sandalio’nun bayramı kutlu olsun… 02 Mayıs 2022 | 60 Okunma Zamyatin’in “Biz”i, Homo Faber’in çıkmazı 25 Nisan 2022 | 105 Okunma
TÜM YAZILARI
Yorumlar