Eşikteki Türk aydını: Tanpınar

24 Ocak, Tanpınar’ın ölüm yıldönümüydü. Anmamak olmazdı. Kanaatimce en iyi Türk romancısıdır hâlâ. Saatleri Ayarlama Enstitüsü ise en iyi romanlarımızdan biri. Entrik öğenin ve...

24 Ocak, Tanpınar’ın ölüm yıldönümüydü. Anmamak olmazdı. Kanaatimce en iyi Türk romancısıdır hâlâ. Saatleri Ayarlama Enstitüsü ise en iyi romanlarımızdan biri. Entrik öğenin ve şaşırtıcı vaka zincirinin cazibesine kapılmayan, imparatorluktan ulus devlete, geleneksel kültürden modern kültüre (!) geçiş sürecinde Türkiye’de yaşanan krizi, bu süreçteki insanın tereddütlerini, terakki tutkusunu dikkatle gözlemleyen, bu bağlamda isabetli tarihî-sosyolojik tespit ve tahliller yapan bir aydın o. Eserlerini zevkle okudum; ama şunu da sordum daima: Neredeyse bütün roman ve denemelerinde Doğu-Batı, eski-yeni, gelenek-modern, kabul-inkar, geri kalma-ilerleme gibi ikili zıtlıklar üzerinde durmasına rağmen kendisi nerede duruyordu Tanpınar? Meselâ inkılâpçı mıydı, muhafazakâr mıydı? Doğrusu roman, deneme ve günlüklerini okuyunca, onu bir şablona yerleştirmek zor. Gerekiyor mu ayrıca? Ama belli ki inkılâpçı, seküler, İnönü’ye hayran, siyaseten CHP çizgisinde, hatta bir dönem vekil, DP ve Menderes’e karşı öfkeli, 60 Darbesinde kendisine yakışmayacak militer bir tepki gösteriyor!. . Günlüklerinden anlaşılıyor ki sağa da sola da oldukça mesafeli. Meselâ sağcıları “yalnız Türkiye, gözü kapalı ezberde kalmış öğünmenin ötesine geçmeyen bir Türk tarihi, yalnız iç politika ve propaganda” diyen, “cahil ve kupkuru” bir kesim, solu ise “Türkiye yoktur ve olmasına da lüzum yoktur” diyen “musır ve cahil” bir kesim olarak görür.

YAZININ DEVAMI
ÇOK OKUNAN YAZARLAR
YAZARIN DİĞER YAZILARI
Modern ve lirik bir ağıt olarak “Ses ve 18 Kasım 2019 | 50 Okunma Heinrich Böll ve medyadaki dilsel şiddet 11 Kasım 2019 | 44 Okunma Madam Edna’nın ‘Uyanış’ öyküsü 04 Kasım 2019 | 43 Okunma Okurunu bir anlatı ormanında... 27 Ekim 2019 | 14 Okunma “Üstat ile Margarita”da sanat-iktidar... 21 Ekim 2019 | 25 Okunma
TÜM YAZILARI
Yorumlar