Edebiyatta lafız ve mana

Yaratılmış tüm varlıklar, bir öz (cevher/ ruh) ile bir şekilden (beden-kabuk) meydana gelmiştir. Medeniyetin de böyle maddî ve manevî olmak üzere iki cephesi var. İnsanın icat ettiği teknoloji;...

Yaratılmış tüm varlıklar, bir öz (cevher/ ruh) ile bir şekilden (beden-kabuk) meydana gelmiştir. Medeniyetin de böyle maddî ve manevî olmak üzere iki cephesi var. İnsanın icat ettiği teknoloji; araç-gereçler, mimarî yapılar vs. medeniyetin maddî cephesini, teknolojinin arkasında bulunan ve onu yapan ruh; büyük arzu, ihtiras, irade, çile veya neşve ise manevî cephesini oluşturuyor… Yahya Kemal’in “Süleymaniye’de Bayram Sabahı” adlı şiirindeki; “Ulu mâbed! Seni ancak bu sabah anlıyorum; Ben de bir varisin olmakla bugün mağrûrum Bir zaman hendeseden âbide zannetimdi; Kubben altında bu cumhura bakarken şimdi Cedlerin mağfiret iklimine girmiş gibiyim” mısralarını hatırlayın! Demek ki Süleymaniye sadece bir ‘hendeseden’ ibaret değil!. . Bu geometrik maddî yapının ardında bir ruh var. O ruh; yani mana, “Cedlerin mağfiret iklimi”dir. Şair, “Seni ancak bu sabah anlıyorum” dediği üzere, suretten hareketle taş bina içinde mündemiç olan bu iklimi; ruhu/ manayı keşfetmiştir. Peki herkes o manaya nüfuz edebilir mi? Hayır! Çünkü ehl-i dili ancak ehl-i dil olanlar anlar! Bu da mühim; fakat bir bahs-i diger… Sanat ve edebiyat eserleri de böyle; bir cephesinde lafız, bir cephesinde mana var. Şiirde, hikâyede, romanda, resimde, heykelde, müzikte bir form, bir de bu formun derununda bulunan ve o forma ruh/ can veren bir cevher bulunmakta.

YAZININ DEVAMI
ÇOK OKUNAN YAZARLAR
YAZARIN DİĞER YAZILARI
Andrey Platonov’un Can’ı 23 Haziran 2019 | 3 Okunma Mahcubiyet ve Haysiyet: Bir başkaldırı r 16 Haziran 2019 | 30 Okunma Kibar ve zarif bir çocuksun sen… 10 Haziran 2019 | 103 Okunma Organik edebiyat 02 Haziran 2019 | 17 Okunma Dikeyde şiir yatayda roman… 26 Mayıs 2019 | 8 Okunma
TÜM YAZILARI
Yorumlar